musalla taşı

20.01.2006, 04:47

hamlet, babasının hayaleti kendisine göründükten sonra "time is out of joint" diyerek edimsizliğini altetmeye yeltenir ve tereddüt ede ede zıvanadan çıkar ya. "zamanın bağları kopunca, dünya da çığrından çıkmıştır "der kimileri, can yücel'e göre ise çıkan dünyanın çivisidir. şimdi, bu yazının olması için çıkmış olması gereken zamanın çivisidir, "zamanı tutan menteşeler patır patır açılmıştır." hamlet'in zamanın çivisinin çıktığını, zembereğinden boşaldığını görmesini sağlayan, babasının öz kardeşi tarafından öldürüldüğünü öğrenmesi değil, bunu bizzat babasından, bildiğin hayaletten öğrenmesidir. yani, bu 'haunt'ı nasıl çevircez yahu'dan başlayan linkoloji yolculuğunun hamlet dellenmesi durağında, çıkmış olması gereken çivi dünyanınki değil, zamanınkidir. dünyanın çivisi çıktığında "olması gereken" olmuyordur, etiktir, regülatördür, mazlum ahlâkçılığı kokar. e hâliyle hamlet hikâyesi de babasının intikamını alan danimarkalı sümsük prensin hikâyesi olarak okunur.

oysa ki, çivisi çıkan zaman olursa hamlet metni katmerlenir. evine dönen baba hayaleti un-heimlich'i ve unheimlich deneyimini tam karşılar. işe tekin-siz meselesi karışır, curcuna olur, karnaval olur, hayat olur.

tekinsiz olanın görünmesini zamanın çivisinin çıktığının idrakı takip eder. zamanın çivisi çıkınca, hareket-zaman bağıntısı tersine çevrilir der birisi (bağıntı? derim ben), zaman artık şeylerin art arda gelmesi olarak tanımlanamaz, antik zaman idrakını bırak, önce-şimdi-sonradan geç, hamlet'teki zaman olgusuna bir de bu açıdan bak der bir başka ses. hayalet, hamlet'in hafızasıdır, "beni hatırla," der babası, hayalet shakespeare'in sesidir. hamlet hatırlar ve geçmiş, şimdi ve gelecek sırasının, kronolojinin ayarı kaçar. hayalet, hamlet'in benliğine musallat olan ötekidir, hamlet işbitirici olamaz, çünkü hep olasılıkları görür, harekete geçme gerekliliğini sorgular.

hayaletlerle yaşamayı ve konuşmayı öğrenmek gerekir. zaten, hepimiz (dijital çağda, şu anda ve bu perili sitede) hayalet olmuşuzdur.

link her zaman verilmez, metin linkle örülmez.

*haunt=cin olup adam çarpmak ve heimsuchen.